Nyuma y’impaka, abadepite batoye ko RCAA ikurwaho inshingano zijyanye n’ubucuruzi

Yanditswe na Rabbi Malo Umucunguzi
Kuya 6 Mutarama 2017 saa 07:21
Yasuwe :
0 0

Mu Itegeko Rishya rishyiraho Ikigo gishinzwe iby’Indege za Gisivili (RCAA) rikanagena inshingano, imiterere n’imikorere byacyo, iki kigo cyakuweho serivisi zirebana n’ubucuruzi gisigarana ibikorwa byo kugenzura imikorere ijyanye n’iby’indege za gisivili.

Itegeko risanzwe ryashyizeho RCAA ni N°53/2011 ryo kuwa 14/12/2011 ariko ryagenaga inshingano zirimo izirebana n’ubucuruzi no kugenzura imikorere.

Mu Ukwakira 2015, Inama y’Abaminisitiri nibwo yemeje ishyirwaho rya sosiyete ATL Ltd izabumbira hamwe serivisi zo gutwara abantu n’ibintu mu ndege, gucunga ibibuga by’indege n’izindi serivisi zijyana nabyo, serivisi zari ziteganyirijwe RCAA ku buryo hari hakenewe itegeko rigena inshingano nshya.

Abari abakozi b’iki kigo hagendewe ku itegeko ryo mu 2011 barakomeza kuba aba RCAA ishyizweho n’iri tegeko, hashingiwe kuri sitati yihariye ibagenga.

Ingingo yateje impaka nyinshi ni iya 32, yavugaga ku buryo bw’inzibacyuho bwo guhererekanya umutungo, amasezerano n’imyenda yarebanaga na serivisi z’ubucuruzi zari muri RCAA.

Perezida wa komisiyo y’Ubukungu n’Ubucuruzi, Depite Adolphe Bazatoha yasomye iyo ngingo ati “hashyizweho igihe cy’inzibacyuho kitarenze amezi 12 uhereye igihe iri tegeko ritangarijwe mu igazeti ya Leta ya Repubulika y’u Rwanda, kugira ngo guverinoma ibe yagennye urwego rwegurirwa amasezerano, imitungo yimukanwa n’itimukanwa n’imyenda bijyanye n’inshingano y’ubucuruzi yakorwaga na RCAA yashyizweho n’itegeko N°53/2011 ryo kuwa 14/12/2011.”

Depite Kayiranga Rwasa yavuze ko uburyo iyo ngingo yanditse bigaragaza ko Inteko Ishinga Amategeko igiye guha inshingano guvernoma, ati “guverinoma ni nde? Izaterana ite? Ninde uzayihamagaza? Inama y’abaminisitiri izaterane kugira ngo ikore ibirebana n’iyi ngingo cyangwa hakwiye kuba Minisiteri ibifite mu nshingano ubwayo?”

Depite Bazatoha yasobanuye ko ATL Ltd izatangira gukora iri tegeko rirangiye, ku buryo kugeza uyu munsi umutungo waba uwimukanwa n’utimukanwa, imyenda n’amasezerano, byose bigifitwe na RCAA yashyizweho n’tegeko ryo mu 2011.

Ati “Uyu munsi ibyo bintu igifite, ibijyanye n’inshingano zavuye mu zo yari isanganwe, ntabwo ibiterura uyu mugoroba ngo ibinyarukane ibitange, hari inzira bicamo. Bigomba igihe.”

“Ntekereza ko ikibazo gisigayemo ni aha muvuga ngo guha inshingano guverinoma, harimo ikibazo cy’igihe, hari n’ikibazo twanaganiragaho tuvuga ngo ntabwo sosiyete yari yambaye ingofero ebyiri, ikagira kugenzura imikorere ikagira n’ubucuruzi, uyambuye imwe igasigarana indi, ibyo bintu bigomba gutandukanywa ariko ntibitandukanywa ako kanya.”

Yavuze ko iyi ngingo baba bahagaritse kuyiganiraho ibibazo bikaza gusubukurwa bageze mu gihe cyo gutora ingingo ku yindi, ibintu byatumye abadepite bajujura, maze Depite bazatoha ati ‘raporo nimuyanga ndajya gukora indi. Hari icyo se?”

Raporo ya komisiyo yatowe maze ingingo ya 32 igezweho, Depite Mporanyi avuga ko basanze urwego ruzareberera RCAA ruzagenwa n’iteka rya Minisitiri w’Intebe bityo ntawe uzi icyo azemeza, ku buryo batavuga ko ari guverinoma izagena iby’inzibacyuho.

Depite Karemera wifashe mu gihe cyo kwemeza iyi raporo ya komisiyo we yavuze ko atigeze ahabwa ibisobanuro bimunyuze.

Ati “Tuzi ko itegeko rigenga imari ya leta, iyo hari ikibazo kigaragaye, Minisitiri ufite imari mu nshingano ze ashobora gutanga umurongo w’uko ikibazo cyakemurwa, hanyuma iby’imitungo itimukanwa, ikigo nka RCAA gishobora kubikora ngo kibe cyakemura ikibazo, byerekeze aho bigomba kujya. RCCA niyo igomba kubikora, noneho ano mezi 12 tukayaha RCAA akaba ariyo ibikora, aho kuba urundi rwego.”

Depite Kankera we yavuze ko RCAA ibyo yakoraga nta handi bigiye, uretse kuba yavanwemo inshingano imwe y’ubucuruzi yajyanwe muri sosiyete yindi.

Ati “Umutungo urajyahe? Amasezerano arajya handi he? Nabajije nti azahabwa ikihe kigo kindi, kizakorana gite n’ibi bigo n’iyi sosiyete ifite iyi nshingano? Ntihazabaho ibintu mu by’ukuri byo kugongana? Ese ubundi babikora bahawe inshingano n’irihe tegeko ko itegeko ari iri kandi ko ryashyizeho ikigo kimwe gisanzweho, na sosiyete?”

Depite Bazatoha yageze aho avuga ko mu bintu bisanzwe RCAA yakoraga birimo ubucuruzi birimo nk’amasezerano ari mu rwego rw’ubucuruzi cyangwa by’ubugenzuzi, gucunga ibibuga by’indege no kubyubaka cyangwa kubisana.

Yakomeje ati “Nkurikije ibitekerezo byatanzwe igihe twavugaga raporo, ngakurikiza n’ibiganiro twagiranye mu gitondo muri komisiyo, ndasanga ko twasimbuza ijambo “guverinoma” “urwego rureberera RCAA rushyirwa ho n’iteka rya Minisitiri w’Intebe”, kugira ngo muri icyo gihe urwo rwego ruzabe rwagennye urwego ruzegurirwa amasezerano, imitungo yimukanwa n’itimukanwa, n’imyenda bijyanye n’inshingano y’ubucuruzi, yakorwaga na RCAA yashyizwehon’itegeko ribanziriza iri.”

Iri tegeko rishyiraho Ikigo cy’Igihugu gishinzwe iby’Indege za Gisivili (RCAA) rikanagena inshingano, rigizwe n’ingingo 35 ryawatowe n’abadepite 73, nta wifashe, nta waryanze, nta n’imfabusa.


Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Kwamamaza

Kwamamaza